Zingeving en ethiek

Lees hier onze visie-nota inzake met zorg omringen aan het levenseinde

Lees tevens onze nieuwe gids voor familie en bewoners inzake vooruitziende zorg.

Kathedralen bouwen…

Het lijkt iets uit een ver verleden, en dat is het ook. Kathedralen dateren uit de Middeleeuwen. Zoals de befaamde Engelse schrijver Ken Follett in zijn romans ‘Pilaren van de aarde’ of ‘Brug naar de hemel’ heeft beschreven, was het een werk van decennia waar meerdere generaties bouwers aan werkten. De meeste bouwers hebben nooit de voltooiing van hun levenswerk aanschouwd. Het is een metafoor voor het leven. Een metafoor ook voor de zorg. 

Waar dient ons dagelijkse zorgwerk toe? 

Waar dient al ons management en ons georganiseer toe? 

De zoektocht naar de zin van onze zorg brengt ons bij de duidelijke missie om waardigheidsondersteunende zorg te bieden. 

• Binnen Woonzorggroep GVO is er een ethisch beleid ontwikkeld dat als hoeksteen van de zorg functioneert. Ethiek kan herleid worden tot de vraag: ‘wat moet ik doen om goed te doen?’. Het verruimt de vraag ‘Doe ik het goed?’ naar de vraag ‘Doe ik het goede?’. Ethiek gaat in de eerste plaats over wat zorgverleners doen om de waardigheid van onze bewoners te respecteren. Bij het wasgebeuren, het maaltijdgebeuren, de revalidatieoefeningen, enzovoort gaat het telkens om het doen van het goede waarbij stille waarden aan het werk zijn. Toch kan een conflict tussen waarden optreden. In dergelijke situaties kan het zinvol zijn om tijdens een ethisch overleg met alle betrokkenen na te denken hoe je hiermee omgaat.

• De dagelijkse praktijk in onze voorzieningen confronteert ons dikwijls met vragen die te maken hebben met de menselijke kwetsbaarheid en eindigheid. De vragen die aan het levenseinde naar voren komen, hebben betrekking op pijn, op keuzes om al dan niet door te gaan of op te starten met een behandeling, betreffen angsten bij de stervende persoon of zijn familie,… De meeste van deze vragen kunnen niet worden beantwoord door een louter medisch-verpleegkundige afweging. 

Binnen GVO is een ethisch beleid opgesteld rond het levenseinde dat bakens uitzet waarbinnen een dergelijke afweging kan gebeuren. Deze visie rond het levenseinde is terug te vinden in onze brochure ‘vooruitziende zorg’ voor bewoner en familie

• Vanuit de realiteit dat een groot aantal bewoners in onze woon- en zorgcentra een vorm van dementie hebben en vanuit de missie om ook aan deze bewoners waardigheidsondersteunende zorg te bieden, wordt er binnen GVO gewerkt aan een zorgethisch kader om goede zorg voor onze bewoners met dementie te bevorderen. Vanuit dit zorgethisch kader kan er dan gezocht worden naar antwoorden op concrete vragen zoals ‘Wat doen we als een oudere met dementie plots weigert te eten?’, ‘Wat doen we als een oudere met dementie plots verliefd wordt op een andere bewoner?’, ‘Wat doen we als een oudere met dementie plots agressief gedrag vertoont?’. In elk woonzorgcentrum is een referentiepersoon dementie en ethiek aangesteld die de zorg voor mensen met dementie vanuit deze invalshoek verder ondersteunt. Klik hier voor meer info over onze werking referentiepersonen dementie en ethiek

• Een cultuur van zorgzaamheid wordt ook bevorderd door het waardigheidsondersteunend leiderschap dat van onze leidinggevenden verwacht wordt. Klik hier voor meer info


Zingeving en pastoraal 

Ook op het vlak van zingeving en pastoraal worden vanuit GVO impulsen gegeven om een cultuur van zorgzaamheid te realiseren. 

Zingeving verwijst enerzijds naar de zin of betekenis van het moment die doorgaans gevonden kan worden in relaties met anderen en in activiteiten zoals zorg en anderzijds naar ‘de ultieme zin’ (van ‘het leven’). 

Deze zoektocht naar zingeving en zinbeleving kan verbonden worden met het transcendente, met wie of wat de mens overstijgt; vanuit gelovig perspectief geduid als God of meer algemeen als alles wat bestaat. 

Een antwoord vinden op deze zingevings- en levensvragen is niet eenvoudig; er is aandacht, erkenning en respect voor nodig. Binnen GVO willen we samen op zoek gaan naar woorden, daden, symbolen en rituelen om tochtgenoot van onze bewoners te worden. Als christelijk geïnspireerde groepering vertrekken wij van een integraal mensbeeld, maar trachten wij vanuit de joods-christelijke traditie met deze spirituele dimensie om te gaan. 

Samenvattend kunnen we stellen dat er op het vlak van zingeving en pastoraal gestreefd wordt naar een professionele, eigentijdse aanpak die ingebed is in een hedendaagse, toekomstgerichte realiteit waarin de religiositeit, spiritualiteit en zinbeleving van onze bewoners en medewerkers centraal staat.

Een paar concrete voorbeelden:


• Project ‘op zoek naar zin’ 

We hebben geprobeerd om ouderen met depressieve symptomen terug ‘goesting in het leven’ te geven. De cursus (die een vertaling is van de cursus ‘op zoek naar zin’ van het Trimbosinstituut) wordt begeleid door zorgmedewerkers en streeft naar het verhogen van de mentale ‘veerkracht’ van de deelnemers. ‘Op zoek naar zin’ brengt ouderen in kleine groepjes samen om op een gestructureerde manier hun leven te herinneren. Onderzoek toont immers aan dat actieve herinneringen aan het eigen leven depressieve klachten doen afnemen en de levensvoldoening terug aangroeit.

• Ontwikkeling van een pastoraal zorg- en zingevingsaanbod voor ouderen met dementie.

Zo is er in elk van onze voorzieningen een specifiek aanbod van initiatieven en op het vlak van zingeving en pastoraal - individueel of in groep –dat aangepast is aan de spirituele noden van de ouderen met dementie.

Tobit, levensvragen voor ouderen

Iedere mens heeft levensvragen, dit is bij ouderen niet anders. Het zijn belangrijke vragen – onder meer over leven en dood, over geluk en verdriet, over zin en onzin – die doorheen het dagdagelijkse opduiken. Vaak worden deze vragen niet direct gesteld door de ouderen, maar leven ze wel onderhuids en is het aan zorgverleners om ze te horen, te zien en op te diepen. Met Tobit willen we al onze zorgverleners ondersteunen om de levensvraag die achter ‘de vraag’ van ouderen verscholen zit te herkennen en te erkennen. 


We hebben dan ook een kaartspel ontwikkeld met 24 levensvragen op. Met deze kaarten willen we de vragen die ouderen wakker houden maar vaak taboe zijn in ouderenzorg ter sprake brengen. Zo komen thema’s zoals eenzaamheid, seksualiteit, afhankelijkheid, maar ook dromen en de toekomst aan bod. Door aandacht te hebben voor de binnenkant van ouderen trachten we het welzijn en de kwaliteit van leven van deze mensen te vergroten.